Turystyka Gniezno
Powrót

Droga św. Jakuba w powiecie gnieźnieńskim




Folder w formacie e-book

 

„Jutro wychodzim pieszo, dali Pan Bóg zdrowie,
do św. Jakuba grobu...”

Jerzy Radziwiłł, XVI w.


Muszla – atrybut pielgrzyma. Zawieszona na szyi lub plecaku jest znakiem
rozpoznawczym pątników.


Od kilkunastu lat w wielu krajach Europy pojawiają się piesze szlaki pątnicze oznaczone symbolem muszli. To Drogi św. Jakuba w różnych językach noszące nazwy - Caminos de Santiago, Routes of St. James, le Chemins de Saint Jacques, Jakobswege, Svatojakubska Cesta... Camino – w języku hiszpańskim Droga – przeznaczone jest dla pątników indywidualnych lub małych grup bez względu na wyznanie i narodowość – ale czerpiących z chrześcijańskiej tradycji pielgrzymowania do grobów męczenników – chcących doświadczyć w drodze ciszy i duchowej przemiany. Pragną się modlić, przemyśleć swoje życie, odetchnąć od zabiegania, odkryć pierwotną spójność naszego Kontynentu albo po prostu – zwiedzić ciekawe miejsca, poznać nowych ludzi czy zażyć ruchu zgodnie z zasadą „w zdrowym ciele zdrowy duch”. Bo właśnie przeżycie duchowe jest najważniejsze na tym szlaku. Nie jest to więc szlak turystyczny: jest to raczej szansa na „rekolekcje w drodze”. Najpopularniejsze wśród pątników są drogi w Hiszpanii, gdzie pielgrzymi z całego świata przybywają, by pokonać ostatnie 100, 500 czy 800 kilometrów szlaku. Jednak nie musimy tam jechać, by znaleźć się na Camino...

 


Na camino... W drodze...


Dawniej...

Dla średniowiecznych Europejczyków istniały trzy odległe miejsca, które – jak Bóg da – warto było odwiedzić: Grób Chrystusa w Jerozolimie, Rzym oraz położony na “końcu świata” grób św. Jakuba. W pobliżu bowiem “końca świata” (łac. Finis terrae), najdalej na zachód wysuniętego punktu Kontynentu, w hiszpańskim Santiago de Compostela (co oznacza po hiszpańsku: Święty Jakub na Polu Gwiazd) odnaleziony został grób brata św. Jana Ewangelisty, pierwszego biskupa Jerozolimy i pierwszego z dwunastu Apostołów, który zginął śmiercią męczeńską (w roku 44) – właśnie św. Jakuba Starszego. Począwszy od IX wieku w północnej części Półwyspu Iberyjskiego oraz we francuskich Pirenejach zaczęły powstawać drogi, którymi z całej Europy zmierzali do jego grobu pielgrzymi – początkowo przedstawiciele rycerstwa i mnisi, z czasem także ludzie prości, ale też mieszczanie, szlachta i koronowane głowy. W tamtych czasach Apostoł ten czczony był jako patron walki przeciwko Maurom na Półwyspie Iberyjskim, później – w całej Europie – jako patron rycerstwa, pielgrzymów i podróżnych. Stąd jego wezwanie otrzymywały liczne kościoły i szpitale, w których opiekę mogli znaleźć wszyscy będący w drodze. Powstawały one zwłaszcza tam, gdzie najchętniej i najliczniej pojawiali się pątnicy. Szlaki usiane kościołami, kaplicami czy figurami św. Jakuba i symbolami muszli (pełniącymi także rolę drogowskazów) albo schroniskami dla pielgrzymów stworzyły w ówczesnej Europie gęstą sieć będącą de facto pierwszym europejskim „produktem turystycznym”.

Powracający z Hiszpanii pielgrzymi wiele opowiadali o niezwykłym miejscu, o drodze oraz przynosili ze sobą niespotykane w innych miejscach muszle, nazwane – a jakżeby inaczej – muszlami św. Jakuba. Z czasem motyw muszli stał się symbolem pielgrzymowania, a nawet szerzej – wędrówki do Domu Ojca. Taką właśnie rolę pełni ona także w herbie papieża Benedykta XVI. Symbole pielgrzymek do grobu św. Jakuba – charakterystyczna biała lub żółta muszla, zazwyczaj na błękitnym tle – rozsiane są po całym Starym Kontynencie. O ogromnej roli pielgrzymek po Camino świadczy także to, że ponad dwieście lat temu niemiecki poeta Johann Wolfgang Goethe pisał, iż „drogi św. Jakuba ukształtowały Europę”. W wyniku Reformacji i przetaczających się przez Europę Zachodnią walk religijnych XVI-XVII wieku rola pielgrzymich szlaków zaczęła jednak spadać. Bezpieczną drogę do Hiszpanii na przełomie XVIII i XIX wieku utrudniła też rewolucja francuska, wojny napoleońskie… Pielgrzymie trasy do Santiago uległy zapomnieniu.

…i teraz.

Aż wreszcie w roku 1982 podczas jednej ze swych podróży apostolskich Papież Jan Paweł II wygłosił w Santiago de Compostela tak zwany „Akt Europejski”, w którym mówił m.in.: „Ja, Jan Paweł, syn polskiego narodu, który zawsze uważał się za naród europejski, syn narodu słowiańskiego wśród Latynów i łacińskiego pośród Słowian, z Santiago kieruję do ciebie, stara Europo, wołanie pełne miłości: Odnajdź siebie samą! Bądź sobą! Odkryj swoje początki. Tchnij życie w swoje korzenie.”.

Na efekty tego zaproszenia nie trzeba było długo czekać. Już po czterech latach Rada Europy uznała Drogi św. Jakuba za najważniejszy szlak kulturowy Kontynentu i zachęcała poszczególne osoby, jak i władze regionów do odtwarzania dawnych, pątniczych szlaków. Kilka lat później piesi pielgrzymi do Santiago de Compostela wyruszyli z Francji. W 1995 odtworzony został pierwszy odcinek szlaku w Niemczech, nieco później w Szwajcarii i w krajach Beneluksu. W krótkim czasie całą Zachodnią Europę oplotła gęsta sieć dróg jakubowych, które łączą się ze sobą prowadząc pielgrzymów do jednego celu.

Zaś w cztery miesiące po śmierci Papieża- Pielgrzyma, Jana Pawła II, nastąpiło otwarcie pierwszego odcinka Camino w Polsce. Pierwszym odtworzonym w Polsce odcinkiem Drogi św. Jakuba była otwarta dnia 24.07.2005 r. Dolnośląska Droga św. Jakuba z Głogowa i Jakubowa do Zgorzelca.

Jednocześnie zainicjowano powstanie jej wielkopolskiego odcinka, który został otwarty w listopadzie 2006 roku. Wielkopolska Droga św. Jakuba prowadzi z Gniezna przez Poznań, Lubiń i Leszno do Głogowa. Szlak ten wraz z Drogą Dolnośląską odtwarza dawny trakt handlowy z Wielkopolski przez Łużyce do Czech, którym do Polski m.in. dotarła Dąbrówka, św. Wojciech czy cesarz Otto w roku 1000. O tym prowadzącym do Pragi szlaku – jako jednym z trzech głównych traktów wiodących z Polski na zachód i południe – wspominał w roku 1563 augsburski kartograf Jörg Gail. Dlatego też w maju 2008 r. otwarta została jego kolejna część (już przez Saksonię i Czechy) – Droga Żytawska ze Zgorzelca przez Żytawę i Starą Boleslav do Pragi.

Od granicy z Ukrainą w Korczowej przez Małopolskę i Śląsk do granicy polsko–niemieckiej w Zgorzelcu prowadzi Via Regia czyli Droga Królewska. Tak nazywano przed wiekami jeden z najważniejszych traktów handlowych i pielgrzymkowych średniowiecznej Europy łączący Wschód z Zachodem od Kijowa poprzez Lwów, Kraków, Wrocław, Lipsk po Frankfurt nad Menem.

Trzeci z „korytarzy” Drogi św. Jakuba w Polsce to tzw. Camino Polaco. Zaczyna się na granicy Polski i Litwy w Ogrodnikach i przez Suwałki, Kętrzyn, Olsztyn, Toruń, Kruszwicę i Strzelno dociera do Trzemeszna i Gniezna. Stąd istnieje możliwość wędrowania dalej wspominanym już szlakiem w kierunku Pragi lub Drogą Lubuską, nawiązującą do traktu w stronę Brandenburgii i Magdeburga, którym cesarz Otto III wracał w roku 1000 od grobu św. Wojciecha w Gnieźnie przez Ziemię Lubuską do swych cesarskich rezydencji za Łabą.

 


Cel pielgrzymowania – katedra w Santiago de Compostela. Wewnątrz tego niezwykłego sanktuarium, wpisanego
na listę Światowego Dziedzictwa Kultury, znajduje się sarkofag z relikwiami św. Jakuba Apostoła.
Tak jak dawniej, pielgrzymi przybywający pieszo, wchodząc przez Portyk Chwały (Portico de la Gloria), mają obowiązek dotknąć swoją dłonią kolumny, otrzymać uderzenie rózgą w plecy jako pokutne upomnienie
i objąć postać Apostoła, umieszczoną nad ołtarzem głównym. Wtedy mogą odebrać napisane po łacinie
świadectwo odbycia pielgrzymki tzw. compostela.

 


Długość wszystkich oznakowanych tras Camino de Santiago w Polsce wynosi obecnie nieco ponad 2500 km.
W przygotowaniu są kolejne odcinki szlaku, które stopniowo będą oddawane do użytku pielgrzymów.
Jak wszystkie camino w Europie nawiązują one do starych traktów kupieckich, pocztowych i wojennych,
na których spotkać można ślady dawnych pątników do grobu św. Jakuba.

 



 
Bractwo św. Jakuba Apostoła z Żabna k. Mosiny w tradycyjnych strojach podczas uroczystości odpustowych
św. Wojciecha w Gnieźnie.



Droga św. Jakuba w powiecie gnieźnieńskim

Wielkopolska Droga św. Jakuba, która łączy Gniezno z Pragą ma znaczenie szczególne pośród polskich szlaków wiodących do Santiago. To właśnie tędy dotarła do Polski kultura łacińska wraz z chrześcijaństwem; w roku 965 – Dąbrówka, a w 997 – św. Wojciech, będący wcześniej biskupem Pragi. Można powiedzieć, ze szlak pomiędzy Gnieznem i Poznaniem a Pragą stanowił nasze „drzwi do Europy”. Niewiele lat później, gdy młode państwo polskie otworzyło się na sąsiadów z zachodu, cesarz Otto III dotarł do Gniezna także traktem wiodącym przez Łużyce. Wracając do Magdeburga wraz z towarzyszącym mu w podróży królem Bolesławem Chrobrym niejako „wytyczyli” następny trakt wiodący z Polski na zachód.

Gniezno jako pierwsza stolica Polski i duchowe centrum polskiego narodu było od początku niezwykle ważnym miejscem pielgrzymkowym. Pątnicy przybywający do grobu św. Wojciecha często stąd właśnie wyruszali dalej pielgrzymim szlakiem – czy to jak Bolesław Chrobry do Akwizgranu, gdzie znajduje się grób Karola Wielkiego, czy też szli dalej – do Rzymu albo Santiago de Compostela. Również Trzemeszno oraz Mogilno położone na trasie podróży misyjnej św. Wojciecha do Prus były celem pielgrzymek. Jan Długosz pisze w swoich „Annales...”, że król Władysław Jagiełło po zwycięstwie pod Grunwaldem przybył do Trzemeszna skąd ruszył pieszo do Gniezna, aby u grobu św. Wojciecha złożyć Bogu dziękczynienie.

Dlatego w roku 2007 przedłużono Drogę św. Jakuba już od Mogilna przez Niechanowo i Trzemeszno, gdzie łączy się ze wspomnianą Drogą Polską biegnącą od granicy z Litwą przez Olsztyn i Toruń. Na jej szlaku znalazły się kościoły pod wezwaniem św. Jakuba w Mogilnie i Niechanowie, a w jego pobliżu piękny drewniany kościół pw. św. Jakuba w Kamieńcu. Na zachód od Gniezna Droga prowadzi przez Pola Lednickie w pobliżu Ostrowa Lednickiego – miejsca Chrztu Polski. To właśnie na Ostrowie Lednickim znaleziono w czasie wykopalisk najstarszą na ziemiach polskich muszlę św. Jakuba – ślad po pielgrzymie z końca XIII wieku. Warto zauważyć, że w obecnych granicach Archidiecezji Gnieźnieńskiej znajduje się najwięcej kościołów po wezwaniem św. Jakuba spośród wszystkich diecezji w Polsce, co wymownie świadczy o tradycjach pielgrzymowania na tym terenie.

Droga św. Jakuba na teren Powiatu Gnieźnieńskiego wkracza między Mogilnem a Trzemesznem. W granicach powiatu gnieźnieńskiego liczy ok. 80 km i prowadzi przez następujące miejscowości:

MOGILNO

Nazwa miasta pochodzi od „mogiły”. W 1045 roku Kazimierz Odnowiciel sprowadził do Mogilna zakon OO. Benedyktynów, a król Bolesław Śmiały wznosi dla nich kościół i klasztor.

 


Zabudowania dawnego opactwa Benedyktynów – bazylika, wirydarz
oraz zabytkowa studnia.



Kościół pw. św. Jana Ewangelisty.

Świątynia zachowała różne style architektoniczne, trójnawowa, orientowana. W ołtarzu głównym obraz Matki Bożej w typie Śnieżnej, na zasuwie św. Jan Ew. W nawach bocznych sklepienie kryształowe. W podziemiach dwie krypty i trzecia łącząca. We wschodniej krypcie ołtarz z romańską mensą i zrekonstruowanym stipesem. Obok ołtarza odkryto grób opata, w którym znaleziono romańską akwamanilę z XII wieku w kształcie konia. W wirydarzu studnia. Obecnie w klasztorze mieści się Europejskie Centrum Spotkań „Wojciech – Adalbert”.
 


Romańska krypta kościoła św. Jana Ewangelisty.



Kościół farny pw. św Jakuba Starszego – gotycki, jednonawowy, orientowany z 1511 roku. Na murze zewnętrznym prezbiterium popiersie Apostoła – Patrona pielgrzymów z laską pątniczą i glinianą manierką. Od kościoła rozpoczyna się oznakowany w 2007 roku znakami muszli z krzyżem szlak pątniczy Droga św. Jakuba. Prowadzi brzegiem Jeziora Mogileńskiego przez park mijając po drodze pomnik ks. Piotra Wawrzyniaka, wielkiego polskiego patrioty, założyciela polskich kas oszczędnościowych, bohatera walki z germanizacją okresu Kulturkampfu. Zmarł w Mogilnie w roku 1910 i pochowany został na miejscowym cmentarzu.

 


1. Kościół farny pw. św. Jakuba Starszego w Mogilnie.
2. Św. Jakub na zewnętrznej ścianie prezbiterium kościoła farnego w Mogilnie.



IZDBY

(od Mogilna 7 km) – wieś na granicy woj. wielkopolskiego i kujawsko-pom.

DUSZNO

(11 km) – wieś, gm. Trzemeszno. Parafia założona w XIII wieku. Kościół pw. św. Doroty wzniesiono z cegły w 1865 roku z charakterystyczną dzwonnicą bramną.

WYDARTOWO

(11,5 km) Zabytkowa kuźnia z XIX wieku.

FOLUSZ (14 km) – przysiółek z dawnym zakładem do folowania (spilśniania) tkanin.

NIEWOLNO (16 km) – wieś, przedmieście Trzemeszna. Znajduje się tutaj punkt postojowy dla pielgrzymów (wiata drewniana, ławy i ławki), powstały w ramach projektu „Zintegrowany system informacji wizualnej” realizowanego przez Powiat Gnieźnieński.
 


Kuźnia w Wydartowie. Na nieczynnym już kominie swoje gniazdo uwiły bociany.



TRZEMESZNO

(18 km) – Nazwa miasta pochodzi od krzewu czeremchy. Według tradycji właśnie w Trzemesznie złożono wykupione przez Bolesława Chrobrego ciało św. Wojciecha przed przeniesieniem do grobu w katedrze gnieźnieńskiej.
 


1. Bazylika pw. Wniebowzięcia NMP w Trzemesznie.
2. Kapitel kostkowy XII-wiecznej kolumny odkrytej podczas powojennej restauracji kościoła.



Na Placu Michała Kościeszy–Kosmowskiego znajduje się Bazylika pw. Wniebowzięcia NMP. Pierwsza świątynia wzniesiona w XII wieku za czasów Bolesława Krzywoustego dla Kanoników Regularnych zw. Augustianami. Przebudowana w XVIII wieku w stylu barokowym, nakryta kopułą na wysokim bębnie z latarnią. We wnętrzu świątyni w ołtarzu głównym obraz Wniebowzięcia NMP autorstwa Smuglewicza, w prezbiterium 4 płaskorzeźby Ojców Kościoła Zachodniego i malowidła na sklepieniu prezbiterium przedstawiające Michała Archanioła. Pod centralną kopułą symboliczny grób św. Wojciecha, na kopule sceny ze Starego i Nowego Testamentu oraz symbole 4 Ewangelistów. W nawie głównej płaskorzeźby 4 proroków Starego Testamentu i dwie romańskie kolumny o bazach z żabkami. Za szybą stopiony mur – pamiątka po pożarze kościoła w 1945 roku. W pobliżu Bazyliki siedziba Alumnatu i Liceum założonego w 1775 roku przez opata Kosmowskiego. Dawny szpital św. Łazarza i klasztorny browar. W Trzemesznie urodził się przywódca Insurekcji kościuszkowskiej w Warszawie – Jan Kilinski. Na placu jego imienia znajduje się tablica informacyjna dotycząca szlaku św. Jakuba postawiona w ramach projektu pn. Zintegrowany system informacji wizualnej – szlaki i obiekty turystyczne w Powiacie Gnieźnieńskim, współfinansowanego przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach WRPO na lata 2007-2013.

 


Polichromie na kopule świątyni ukazują sceny ofiar ze Starego Testamentu.

 


Kościół parafialny pw. św. Jakuba w Niechanowie powiat Gniezno.


MIATY

(22 km) – wieś, gm. Trzemeszno. Tutaj znajduje się punkt postojowy – wiata dla pielgrzymów, który powstał w ramach projektu realizowanego przez Powiat Gnieźnieński: Zintegrowany system informacji wizualnej – szlaki i obiekty turystyczne w Powiacie Gnieźnieńskim, współfinansowanego przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach WRPO na lata 2007-2013.

KRZYŻÓWKA

(27 km) – Leśnictwo

HUBY (30 km), NOWA WIEŚ NIECHANOWSKA (32 km) [wiata ww. projekt], MARYSIN (34 km) – wsie, gm. Niechanowo

NIECHANOWO

(36 km) – wieś, siedziba gminy. Aleja Róż prowadz do kościoła pw. św. Jakuba Apostoła. Kościół drewniany z XVIII w. z dobudowaną murowaną fasadą zachodnią. W ołtarzu głównym obraz Patrona i relikwie św. Maksyma, w nawie głównej drewniane baptysterium przedstawiające Rajski Ogród, Chrystusa Ukrzyżowanego i Mojżesza z tablicami przykazań. W rozległym parku klasycystyczny pałac z tablicą upamiętniającą pobyt w Niechanowie twórca Hymnu Narodowego – gen Józefa Wybickiego. Tutaj również znajduje się tablica i rzeźba w kształcie muszli jakubowej.

 


Niechanowo – przed kościołem znajduje się muszla z brązu – symbol Drogi św. Jakuba.
Jest to jedno z oznakowanych miejsc postoju na szlaku św. Jakuba w powiecie gnieźnieńskim w ramach
realizacji projektu unijnego „Zintegrowany system informacji wizualnej, szlaki i obiekty turystyczne
w Powiecie Gnieźnieńskim”.


GOCZAŁKOWO (39 km) – wieś, gm. Niechanowo (wiata)

GNIEZNO – z Mogilna 47 km, do Santiago de Compostela – 3598 km. Pierwsza polska metropolia. Miasto położone na siedmiu wzgórzach i nad trzema jeziorami, lokowane na prawie magdeburskim w 1238 roku jako pierwsze w Wielkopolsce. Otoczone murami obronnymi z trzema bramami.

 


Drzwi Gnieźnieńskie – jedno z arcydzieł romańskiej sztuki – przedstawiają dzieje żywota św. Wojciecha.
Godną oprawą zabytku jest gotycki portal z 2. poł. XIV w., ze sceną Sądu Ostatecznego i symbolicznymi
przedstawieniami występków i grzechów.


Na Wzgórzu Lecha znajduje się Katedra – Sanktuarium św. Wojciecha. Pierwsza świątynia była zbudowana w latach 970 – 977, obecna – gotycka pochodzi z XIV wieku. W katedrze srebrna trumienka – relikwiarz św. Wojciecha wykonana w Gdańsku przez Piotra van den Rennena w roku 1622 oraz konfesja wzorowana na konfesji św. Piotra z Bazyliki w Rzymie. Najcenniejszym zabytkiem katedry gnieźnieńskiej są słynne romańskie „Drzwi Gnieźnieńskie” z brązu wykonane w drugiej połowie XII wieku, przedstawiające 18 scen z życia św. Wojciecha otoczone bordiurą. W prezbiterium ołtarz posoborowy nawiązujący stylem do czasów ottońskich ze scenami z życia Jezusa Chrystusa i Matki Boskiej. Pod chórem muzycznym płyta nagrobna abpa Zbigniewa Oleśnickiego z czerwonego marmuru węgierskiego dłuta Wita Stwosza. Katedra trójnawowa, bazylikowa, orientowana, o cechach kościoła pielgrzymkowego. Na dachu katedry 15 postaci świętych i błogosławionych związanych z ziemiami polskimi autorstwa Mariana Rożka. Przed katedrą pomnik pierwszego króla Polski Bolesława Chrobrego dłuta Jerzego Sobocińskiego i Pałac Arcybiskupów Gnieźnieńskich z XIX wieku. W północnej części Wzgórza Lecha kościół pw. św. Jerzego i zabytkowe kanonie, w których mieszczą się Muzeum i Archiwum Archidiecezjalne.

 


1. Konfesja św. Wojciecha, patrona Polski. Srebrną trumienkę podtrzymują postacie symbolizujące cztery stany: duchowny, rycerski, mieszczański i chłopski.
2. Późnogotycka płyta nagrobna abpa Zbigniewa Oleśnickiego dłuta Wita Stwosza.



Na wzgórzu Świętojańskim jednonawowy kościół gotycki pw. św. Jana Chrzciciela z dawnym klasztorem Bożogrobców. Nazywany „3N – najmniejszy, najstarszy i najpiękniejszy”. Powstał w połowie XIV wieku. Wewnątrz bezcenna polichromia z tamtego okresu wykonana metodą all secco, ze scenami z życia Jezusa Chrystusa, Matki Boskiej i św. Jana Chrzciciela. Obok Rynku kościół franciszkański w stylu gotyckim, dawne oratorium Klarysek. We wnętrzu relikwiarz bł. Jolenty, żony księcia Bolesława Pobożnego. W ołtarzu głównym obraz Matki Bożej Pani Gniezna, koronowany w roku 1997 przez Jana Pawła II. W pobliżu Rynku jest też kościół farny pw. Św. Trójcy, gotycki z wieżą przykrytą barokowym hełmem. Wyposażenie wnętrza z XVIII w. Szczególną uwagę zwraca ambona w kształcie łodzi. Na wieży zegar z kurantami.

 


1. Kościół pw. św. Jerzego na Wzgórzu Katedralnym w Gnieźnie.
2. Gotyckie polichromie w kościele św. Jana w Gnieźnie.
3. Relikwiarz z doczesnymi szczątkami bł. Jolenty w kościele franciszkańskim w Gnieźnie.



W Muzeum Początków Państwa Polskiego przy ul. Kostrzewskiego wśród wielu cennych eksponatów znajdują się także pątnicze muszle i gliniana manierka pochodzące z wykopalisk w Gnieźnie i na Lednicy – tutaj również znajduje się tablica informacyjna.

PIEKARY (4 km), BRACISZEWO (6 km) – wsie, gm. Gniezno, RZEGNOWO (9 km) [wiata], ŻYDÓWKO (12 km) – wsie, gm. Łubowo.

SIEMIANOWO

(16 km) – wieś, gm. Łubowo, w pobliżu skansen archeologiczny na Ostrowie Lednickim i Muzeum Pierwszych Piastów w Dziekanowicach

WALISZEWO (19 km) – wieś nad J. Lednickim, drewniany kościół pw. św. Katarzyny z XVIII wieku. W okolicy kościoła drewnianego znajduje się wiata.

IMIOŁKI–LEDNICA (24 km) – wieś, gm. Kiszkowo. Pola Lednickie – miejsce dorocznych spotkań młodzieży Lednica 2000, ośrodek duszpasterski prowadzony przez OO. Dominikanów. Na polach lednickich znajduje się wiata, tablica informacyjna oraz rzeźba w kształcie muszli.

SKRZETUSZEWO (26 km), GŁĘBOKIE (28 km),

CHARZEWO (31 km), SROCZYN (33 km),

TUROSTOWO (36 km) [wiata] – wsie, gm. Kiszkowo.

 


1. Drewniana kaplica w Wielkopolskim Parku Etnograficznym w Dziekanowicach.
2. Kościół pw. św. Katarzyny w Waliszewie.
3. „Brama Ryba” na Polach Lednickich


DĄBRÓWKA KOŚCIELNA

(42 km) – wieś, gm. Kiszkowo. Parafia i Sanktuarium Maryjne – kościół pielgrzymkowy pw. Wniebowzięcia NMP z cudownym obrazem Matki Boskiej Dąbrowieckiej. Cel corocznych pielgrzymek. Kult Matki Boskiej Dąbrowieckiej datuje się od XVII wieku. Możliwość noclegów w gosp. agroturystycznym „Ranczo w Dolinie” Tutaj również znajdują się obiekty przystępne pielgrzymom i oznakowujące szlak: tablica, wiata, rzeźba św. Jakuba.

GŁĘBOCZEK – Leśnictwo i osada śródleśna w Puszczy Zielonka.

BODUSZEWO – wieś, gm. Murowana Goślina, możliwość noclegów w gosp. agroturystycznych.

MUROWANA GOŚLINA – miasto, siedziba gminy. Późnogotycki kościół par. pw. św. Jakuba, jednonawowy. W ołtarzu głównym obraz ze szkoły madryckiej przedstawiający św. Jakuba w szatach biskupich. W czasie odpustu św. Jakuba wielkie jarmarki.

 


1. Kościół pw. Wniebowzięcia NMP w Dąbrówce Kościelnej.
2. Kościół pw. św. Jakuba w Murowanej Goślinie.

 


Drogę pielgrzymów wskazują znaki z muszlą. Muszle z krzyżem św. Jakuba prowadzą od Gniezna do Pragi.